Egun on.
Orain arte, Schuchardten azalpenetatik zati egokia dena baino ez dut labur-labur aurkeztu
Orain, Schuchardten akatsa aztertzeko garaia da:
“1. eta 2. pertsonako pluralerako forma propioak dauden arren,…”
Esan gabe doa GARA eta ZARA aditz formei buruz ari zela.
Antza denez, Schuchardtek ez zuen ohartu bi plural forma hauek -iR- plural ikurra ere izan, bazutela; hain zuzen, DIRA adizkiari buruz hitz egitean aipatu zuena.
Uste dut (eta oraindik suposizioak egiten ari naiz) berarentzat, eztabaidatzen ari naizen formetan agertzen diren G eta Z partikulak izan zirela erabakigarriak; horregatik kalifikatu zituen “forma propioak” bezala.
G eta Z hizkiak, zalantzarik gabe, garrantzitsuak dira aditz forma hauek bereizgarri gisa sailkatzeko, batez ere DIRArekin alderatuta; baina, niretzat, <gara, gera, gira> eta <zara, zera, zira> adizkiek -iR- hizkia eramaten dutelako baieztatzen dut 1. eta 2. pertsonako plural adizkiak “forma propioak” ez direla.
Dena den, partikula horiek guztiak (G, Z eta -iR-) NAIZ, HAIZ, DA, GARA, ZARA eta DIRA formak kronologikoki sailkatzen hasteko bidea ireki zitzaizkidan.
Ez nuen denbora askorik erabili behar aukera posible guztien artean onena aurkitzeko. Izan ere, ikerketa osoan zehar egiaztatzen ibili nintzen ze partikulak kanporatu behar nituen eskuan nituen esaldi motak baztertu baino lehen.
Hori erranda, hasi nintzen pluraleko formekin eta garbi ikusi nuen DIRA adizkia izan zela asmatu zuten lehenengoa; eta, gero, eta aldi berean, GARA eta ZARA indarrean jarri zituztela.
Ondorioz, gure aztarnategi arkeologikoan, DIRA aditz forma beste biak baino zaharragoa denez, geruza sakonago batean egongo litzateke.
Horrexegatik, modernotik antzinakora, honela antolatu beharko genituzke:
GARA eta ZARA
DIRA
Aditz forma singularrak baino ez zitzaizkidan geratzen kronologikoki sailkatzeko. Prozedura bera erabiliz, hauxe izan zen sailkapen zuzena:
Modernoenak, NAIZ eta HAIZ
Zaharrena, DA
Nire erabakia bi argudiotan oinarritzen da…
Lehenengo argudioa: lehen eta bigarren pertsonako singularreko aditz formek, NAIZ eta HAIZek, bakoitzak bere izenordain pertsonalei dagozkien partikulak daramatzate.
Horrek baieztatzen du (eta azpimarratu nahi dut) izenordain pertsonalak aditz forma hauek bezain zaharrak direla.
Eta, beste aldetik, behin eta berriz errepikatuko dut ez zaidala gehiegi kezkatzen ze forma zuten hasiera batean: NAZ, NIZ eta NAIZ dira aukera posibleetako batzuk; baina garrantzitsuena da guztiek N partikula daramatela, NI izenordain pertsonalaren N bera (ez ahaztu konkordantzia ikerketak egiterakoan dugun tresnarik onenetako bat dela).
Bigarren argudioa galdera honetan oinarritzen da: zer ikusten eta ikasten dugu gure unibertso txikian bizitzen hasten garenean?
“DA” mundua!
Beraz, gure aztarnategi arkeologikoan, modernotik zaharrenera, hauxe da prestatu dudan sailkapena:
GARA (edo GERA, GIRA) eta ZARA (edo ZERA, ZIRA)
DIRA
NAIZ eta HAIZ
DA
Oraingoz nahikoa da.
Gero arte eta ongi izan!
